028.38225933 (Hotline) - 028 3822 1188 (FM 95.6) - 028 38291 357
icon-radio-fm-999-mhz
logo-voh-radio-online
Điện thoại: 028.38225933 - 028.38225934
Đường dây nóng bạn nghe đài: 028.3891 357 - 0948747571

Củ mài - ‘dược liệu vàng’ mọc nơi hoang dại nhưng có tác dụng bồi bổ cơ thể

(VOH) - Mặc dù mọc hoang dại nhưng củ mài lại được sử dụng rất rộng rãi trong đời sống. Tuy nhiên, rất nhiều người vẫn không biết về củ mài cũng như củ mài có tác dụng gì đối với sức khỏe.

Củ mài vốn là một loại thực phẩm quen thuộc với mọi người từ lâu, vì đây là nguyên liệu cho các món ăn hàng ngày. Ngoài ra, củ mài còn được biết đến như một dược liệu giúp phòng và điều trị bệnh.

1. Củ mài là củ gì?

Củ mài hay còn gọi là khoai mài, hoài sơn (tên khoa học: Dioscorea hamiltonii) là loài thực vật thuộc họ Củ nâu (Dioscoreaceae). Củ mài được tìm thấy nhiều ở Trung Quốc, Đài Loan, Thái Lan, Myanmar và ở các vùng núi miền Trung và Bắc của Việt Nam.

cu-mai-co-tac-dung-gi-doi-voi-suc-khoe-con-nguoi-voh-0
Củ mài là loại củ quen thuộc với nhiều người (Nguồn: Internet)

Cây củ mài thuộc họ dây leo, thân nhẵn, hơi góc cạnh, màu đỏ hồng, có mọc những củ nhỏ ở nách lá. Rễ củ đơn đọc hoặc từng đôi, ăn sâu vào đất, hơi phình ở gốc, vỏ ngoài màu nâu xám, thịt màu trắng. Lá mọc so le hoặc đối, hình tim. Hoa có màu vàng mọc thành chùm.

Theo nhiều nghiên cứu, thành phần hóa học trong củ mài có chứa khoảng 63.25% tinh bột, 0.45% lipid, 6.75% protein và 2-2.8% chất nhầy. Ngoài ra, củ mài còn chứa nhiều các thành phần khác như dioscin, allantoin, saponin có nhân sterol, cholin cùng hàng loạt các axit amin, các men oxy hóa, vitamin C và nhiều nguyên tố vi lượng khác.

Củ mài rất dễ chế biến, dễ tiêu hóa và ngon miệng nên thường được sử dụng trong rất nhiều thực đơn bánh trái, món ăn. Ngoài ra, rễ và củ của củ mài còn được sử dụng để làm thuốc.

2. Củ mài có tác dụng gì?

2.1 Tác dụng của củ mài trong Đông y

Trong Đông y, củ mài được gọi là hoài sơn, một vị thuốc có vị ngọt, tính bình. Tác dụng của củ mài là giúp:

  • Bồi bổ cho người bị suy nhược cơ thể
  • Có bệnh đường ruột, tiêu chảy, kiết lỵ lâu ngày
  • Bệnh tiêu khát
  • Di tinh, mộng tinh
  • Trị các chứng tỳ hư, phế hư, thận hư
  • Viêm tử cung
  • Ho lâu ngày
  • Suy thận, mỏi lưng, chóng mặt, hoa mắt
  • Thường xuyên ra mồ hồi trộm...

Để sử dụng làm thuốc, bạn sẽ thu hái rễ và củ của mài, sửa sạch, gọt vỏ, ngâm với nước phèn chua từ 2- 4 giờ cho bớt nhớt, sau đó xông diêm sinh 28 giờ, rồi phơi khô.

Mỗi ngày có thể dùng 12 – 24g, sắc uống hoặc tán thành bột uống. Liều lượng cụ thể cho từng loại bệnh cần tham khảo thêm ý kiến thầy thuốc.

Lưu ý: Người bị táo bón, đầy bụng... thì không nên dùng củ mài.

2.2 Tác dụng của củ mài trong Tây y

cu-mai-co-tac-dung-gi-doi-voi-suc-khoe-con-nguoi-voh-1
Vẫn chưa có nhiều nghiên cứu về tác dụng của củ mài trên người (Nguồn: Internet)

Trong y học hiện đại, các nghiên cứu về củ mài chỉ mới dừng lại trên chuột. Một số thí nghiệm trên chuột cho thấy, củ mài có thể giúp tăng đồng hóa và hướng sinh dục. Dịch chiết củ mài làm tăng trọng lượng tuyến tiền liệt và túi tinh của chuột.

Củ mài thuộc loại Dioscorea Batatas còn có khả năng tăng cường tác dụng của nội tiết tố sinh dục nam.

Xem thêm: Vai trò của testosterone là gì? Testosterone cao-thấp ảnh hưởng đến sức khỏe phái mạnh như thế nào?

3. Một số món ăn bài thuốc từ củ mài

Bạn có thể sử củ mài trong một số món ăn bài thuốc dưới đây:

3.1 Cháo củ mài

Sử dụng 30g củ mài, 50g gạo nếp. Nấu cháo như bình thường. Có thể thêm đường trắng hoặc muối tùy ý khi ăn. Ăn ngày 2 bữa sáng và tối, ăn nóng. Món ăn này giúp chữa các trường hợp tỳ vị hư, tiêu chảy, hội chứng lỵ mạn tính, khí huyết hư, chán ăn, khô miệng khát nước.

3.2 Bột củ mài

Dùng 200g củ mài, 100g củ súng, 100g hạt sen, 100g ý dĩ. Tất cả sao xấy khô tán bột, uống mỗi ngày 20g với bước cơm. Bài thuốc giúp chữa tiêu chảy, phân có mùi tanh; nam giới bị di tinh, đau lưng, suy yếu.

3.3 Rượu củ mài

Bạn dùng 250g củ mài đã thái lát, 250g thần khúc, 1 lít rượu 30 - 35 độ. Tất cả nguyên liệu bạn cho vào ngâm trong 10 - 15 ngày là dùng được. Bạn sử dụng bài thuốc này mỗi lần uống từ 10 - 20ml. Thích hợp dùng cho người mắc chứng đau đầu, chóng mặt

3.4 Canh củ mài, tụy lợn

cu-mai-co-tac-dung-gi-doi-voi-suc-khoe-con-nguoi-voh-2
Canh củ mài nấu - món ăn ngon tốt cho sức khỏe (Nguồn: Internet)

Sử dụng 60g củ mài, 1 cái tụy lợn. Bạn đem tất cả nguyên liệu rửa sạch, thái lát hầm rồi hầm nhừ. Khi sôi, bạn nêm nếm gia vị vừa ăn là có thể sử dụng được. Món ăn này có thể chữa chứng đái tháo đường.

Xem thêm: Nếu không muốn ‘ôm’ bệnh tiểu đường suốt đời thì bạn nên biết những điều này trước khi quá muộn

3.5 Nước bột gạo củ mài

Sử dụng 100g củ mài, 100g củ súng, 30g xuyên tiêu, 1kg gạo nếp. Gạo nếp ngâm qua đem, vo sạch, để khô, rang chín, tán bột. Củ mài, củ súng, xuyên tiêu đem sao vàng, tán bột. Trộn đều 2 thứ bột với nhau. Mỗi lần ăn lấy 30-60g pha với nước sôi, đường trắng. Thường được dùng cho các trường hợp kén ăn, chán ăn, chậm tiêu...

3.6 Cháo bồ tỳ

Dùng 50g củ mài, 20g khoai sọ, 50g gạo tẻ, nấu cháo ăn trong ngày. Thường xuyên ăn món này sẽ giúp bồi bổ cơ thể, chóng lại các chứng mệt mỏi, kén ăn, miệng khát.

3.7 Chữa cơ thể suy nhược sau khi ốm

Ngoài ra, tác dụng của củ mài còn có thể chữa suy nhược cơ thể sau khi ốm. Bạn chỉ cần dùng 15g củ mài, 120g vừng đen, 20g đường đỏ, 200g sữa bò, 100g đường phèn và 30g gạo tẻ. Đầu tiên, bạn đem củ mài thái nhỏ; vừng và gạo rang chín vàng nghiền nhỏ, cho nước vào khuấy đều rồi lọc lấy nước. Tiếp theo, bạn đem trộn với sữa bò, đường phèn, đun sôi cùng củ mài rồi khuấy chín và dùng món ăn bài thuốc này trong ngày. 

3.8 Chữa nam giới di tinh, đau lưng, suy yếu

Tác dụng của củ mài còn được nhắc đến với công hiệu chữa đau lưng, nam giới di tinh. Bạn lấy 200g củ mài, 100g củ súng, 100g hạt sen và 100g ý dĩ. Tất cả nguyên liệu bạn đem sao sấy khô rồi tán thành bột và uống 20g với nước cơm. 

Nhìn chung, củ mài là thực phẩm thường được sử dụng trong ẩm thực, khi kết hợp với các nguyên liệu khác cũng mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, nếu bạn chủ đích muốn sử dụng củ mài để điều trị bệnh thì tốt nhất vẫn nên tham vấn ý kiến của bác sĩ hoặc lương y trước khi sử dụng loại củ này.

NGUỒN THAM KHẢO
  1. Củ mài - Bách khoa toàn thư mở Wikipedia ( Cập nhật ngày 03/05/2020 ).
Tham vấn chuyên gia: Nguyễn Thị Sơn