Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Lá é: loại gia vị trong bếp không chỉ rẻ tiền mà còn là vị thuốc cực tốt cho sức khỏe

    (VOH) - Lá é là loại rau thơm thường được người dân sử dụng phổ biến làm gia vị trong các món ăn. Ngoài ra, lá é còn có công dụng làm thuốc mát, giúp nhuận tràng, chữa cảm cúm, đầy hơi, viêm lợi,...

    Mô tả về cây lá é

    Cây é (Ocimum basilicum var. pilosum) còn có tên gọi khác là é trắng, húng trắng, trà tiên, tiến thực, hương thảo, húng lông, húng quế lông, là loài cây nhỏ sống quanh năm, thuộc phân loài của húng quế. Thân vuông màu lục nhạt có lông thưa, phân nhánh ngay từ gốc tạo thành bụi cao từ 0.5 - 1m. Lá hình bầu dục, gốc tròn, đầu nhọn, mép răng cưa, hai mặt đều có lông và mọc đơn đối chéo nhau. 

    Quả é màu xám đen, hình bầu dục nhỏ, nhẵn, mỗi quả chứa một hạt bên trong, trông giống hạt vừng. Khi cho hạt é vào nước thì hạt hút nước tạo thành màng nhầy trắng bọc bên ngoài. Nhiều người còn lầm tưởng đó là hạt chia.

    khong-nen-lam-tuong-cong-dung-cua-la-e-tuong-tu-nhu-hung-que-voh-1
    Lá é có mùi thơm, dùng làm gia vị trong các món ăn (Nguồn:Internet)

    Thành phần hóa học có trong cây lá é

    Một số thí nghiệm cho thấy, hương thơm tương tự như mùi sả sẽ tỏa ra khi vò cây é. Bởi toàn cây đều chứa tinh dầu với hàm lượng từ 2.5 - 3%, có thể lên đến 5% vào lúc cây ra hoa. Trong tinh dầu, thành phần chủ yếu là citral với tỷ lệ 56 - 75% và nhiều chất khác. Ngoài ra, cây é còn chứa các hoạt chất như polyphenol, flavonoid, thymol, quercetin, acid cafeio, acid rosmarimic.

    Phân biệt lá é với húng quế

    Mặc dù lá é là phân loài của húng quế, nhưng trên thực tế, 2 loài cây này hoàn toàn khác nhau. Người ta thường phân biệt lá é với cây húng quế dựa trên 2 đặc điểm: hoa và thân é có màu trắng và có lông, do đó mới có tên é trắng hay húng quế lông. Trong khi húng quế có màu tím và không lông nên đôi khi còn được gọi là é tía.

    Công dụng của lá é qua một số bài thuốc dân gian

    Không chỉ được sử dụng như một loại rau trong ẩm thực, công dụng của lá é còn được ứng dụng vào các bài thuốc Đông y để chữa bệnh. Với vị cay, mùi thơm, tính ấm, lá é có công dụng phát hãn, giải biểu, khu phong, lợi thấp, tán ứ, chỉ thống,...Sau đây là các bài thuốc từ lá é mà bạn có thể tham khảo.

    1. Chữa bụng đau, đầy hơi, khó tiêu, buồn ói

    Chướng bụng, đầy hơi, đau bụng, buồn ói thường gây ra cảm giác khó chịu, ảnh hưởng đến công việc cũng như sinh hoạt của người bệnh. Để giải quyết triệt để vấn đề này, bạn có thể sử dụng cành lá é đem phơi khô, thái nhỏ rồi sắc uống trong ngày, dùng liên tục từ 3 - 5 ngày.

    khong-nen-lam-tuong-cong-dung-cua-la-e-tuong-tu-nhu-hung-que
    Công dụng của lá é chữa bụng đau, đầy hơi, khó tiêu, nôn mửa (Nguồn:Internet)

    1. Chữa đau đầu, sốt, cảm cúm

    Nếu bạn đang gặp phải các triệu chứng như đau đầu, sốt, cảm cúm, bạn có thể sử dụng bài thuốc từ lá é. Với cách làm đơn giản như sau, bạn chỉ cần sử dụng lá é tươi, dùng riêng hoặc kết hợp với nhiều loại lá thơm khác như lá bưởi, lá chanh, cúc tần ô, hương nhu…, rồi nấu nước xông hơi cho ra mồ hôi. Sau khi xông, bạn nhớ lau khô người bằng khăn bông và nằm nghỉ ngơi ở nơi kín gió.

    1. Chữa viêm nướu, chân răng chảy máu, nấm (tưa) lưỡi

    Bên cạnh đó, công dụng của lá é còn được kể đến trong việc hỗ trợ điều trị viêm nướu, chân răng chảy máu, nấm lưỡi. Bạn chỉ cần sử dụng lá é tươi rửa sạch, ép cùng với lớp vỏ lụa ở mặt trong cây sổ, sau đó ngậm hỗn hợp này nhiều lần trong ngày, tình trạng bệnh sẽ ngày một được cải thiện. 

    Ngoài lá é, hạt và tinh dầu đều có thể sử dụng để phòng ngừa các bệnh ở cơ quan bài tiết rất hiệu quả. Bạn có thể sử dụng hạt é, ngâm vào nước ấm cho nở ra, rồi thêm đường, khuấy đều để uống, dành cho trường hợp táo bón. Hoặc bạn lấy 3 - 6 giọt tinh dầu é, pha với sirô và nước, dùng trong ngày để chữa các bệnh như viêm thận, viêm bàng quang, tiểu dắt, tiểu buốt.

    Lưu ý:

    • Khi sử dụng hạt é làm thuốc, bạn nên dùng ít nhất một giờ trước hoặc sau khi sử dụng các loại thuốc uống khác, không dùng trong vòng một tuần trước khi phẫu thuật. Ngoài ra, bạn cần ngâm hạt é cho đủ nước, tránh tình trạng trương nở gây tắc ruột khi vào dạ dày, do tính hút nước mạnh của loại hạt này. Đặc biệt, phụ nữ mang thai không nên dùng hạt é, vì đặc tính nhuận trường cao có thể gây sẩy thai. 
    • Bạn chỉ nên sử dụng loại dược liệu này với liều lượng cho phép. Tuy nhiên, để hạn chế những trường hợp đáng tiếc xảy ra, tốt nhất, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
    Khám phá ngay 8 cách chữa bệnh tại nhà từ lá lốt, không ngờ nó đơn giản mà hiệu quả đến vậy: Lá lốt là loại rau rất quen thuộc, có thể bạn ăn thường xuyên nhưng không biết rằng nó có thể mang lại nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe. Hãy khám phá ngay tác dụng của lá lốt trong bài viết dưới đây.
    Tác dụng của lá trầu không là gì? Lá trầu xanh có thể dùng để chữa bệnh hay không?: Bên cạnh việc ăn trầu, tác dụng của lá trầu không trong dân gian còn được ví như một loại thuốc điều trị nhiều bệnh như làm lành vết thương, đau khớp, cảm cúm, viêm loét...

    Tham khảo:

    1. Cây é - Bách khoa toàn thư mở Wikipedia ( Cập nhật ngày 22/05/2020 ). 
    2. Theo Bác sĩ Hoài HươngBài thuốc từ cây é - Trang Sức khỏe đời sống - Cơ quan ngôn luận Bộ Y tế ( Cập nhật ngày 22/05/2020 ).

    Người tổng hợp: Hồ Nguyễn Thảo Uyên