028.38225933 (Hotline) - 028 3822 1188 (FM 95.6) - 028 38291 357
dai-hoi-dai-bieu-hcm
Điện thoại: 028.38225933 - 028.38225934
Đường dây nóng bạn nghe đài: 028.3891 357 - 0948747571
Sự kiện:  Sức khỏe, Bệnh

Các loại vacxin cần tiêm theo tuổi và một số trường hợp đặc biệt nên tiêm vacxin

(VOH) - Vacxin là cách tốt nhất để bảo vệ cơ thể trước bệnh truyền nhiễm, ngăn ngừa tới 3 triệu ca tử vong trên toàn thế giới mỗi năm. Cùng tìm hiểu vacxin là gì và tại sao nó lại quan trọng đến vậy?

1. Vacxin là gì?

Vacxin là chế phẩm sinh học có tính kháng nguyên, có nguồn gốc từ vi sinh vật (có thể toàn thân hoặc một phần hoặc có cấu trúc tương tự) dùng để tạo miễn dịch đặc hiệu chủ động, nhằm tăng sức đề kháng của cơ thể đối với một số tác nhân gây bệnh cụ thể.

2. Phân loại vacxin

2.1. Vaccine sống giảm độc lực

Là những tác nhân nhiễm trùng tự nhiên, được làm giảm độc nhân tạo trong phòng thí nghiệm. Phần lớn những vacxin sống hiện có là những vacxin virus như: vacxin bại liệt, sởi, rubella, quai bị. Có một vacxin vi khuẩn sống thường sử dụng là BCG.

vacxin-la-gi-cac-loai-vacxin-can-tiem-theo-tung-do-tuoi-voh-1
Vacxin lao là một trong số ít vacxin sống giảm độc lực (Nguồn: Internet)

Vacxin sống thường tiêm một lần, gây nên sự nhiễm trùng nhẹ hoặc không biểu hiện, sự nhân lên của virus trong cơ thể tạo ra miễn dịch lâu bền, tương đương với sự miễn dịch do sự nhiễm trùng tự nhiên.

2.2. Vacxin chết

Là những chế phẩm kháng nguyên đã mất khả năng nhiễm trùng nhưng còn bảo tồn tính chất gây miễn dịch. Có hai loại vacxin chết:

  • Vacxin chết toàn thể: Loại vacxin này chứa tất cả các thành phần của tác nhân nhiễm trùng được giết chết bằng nhiệt, formol hoặc b-propiolacton, bao gồm vacxin vi khuẩn như ho gà, thương hàn (TAB), tả hoặc vacxin virus như cúm, bại liệt, dại….
  • Vacxin giải độc tố: Những vacxin này chỉ chứa thành phần kháng nguyên quan trọng nhất về phương diện sinh miễn dịch của vi khuẩn hoặc virus được tinh chế và làm bất hoạt. Ví dụ như vacxin uốn ván, vacxin bạch hầu.

Xem thêm: Vắc xin 5 in 1 mới ComBE Five trong tiêm chủng mở rộng: an toàn hơn?

2.3. Vacxin tách chiết

Là vacxin công nghệ cao, chỉ tách lấy một phần vách (vỏ) chứa thành phần kháng nguyên đặc thù Polysaccharide của vi khuẩn và virus.

Những vacxin tách chiết có ưu điểm là không có nguy cơ nhiễm trùng. Nhung nhược điểm là giá thành thường cao, có nguy cơ mẫn cảm, phải tiêm nhiều lần và nhắc lại.

2.4. Vacxin tái tổ hợp

Là những vaccine được sản xuất dựa vào kỹ thuật di truyền và công nghệ gen, như vaccine viêm gan B tái tổ hợp.

vacxin-la-gi-cac-loai-vacxin-can-tiem-theo-tung-do-tuoi-voh-2
Vacxin viêm gan B tái tổ hợp (Nguồn: Internet)

2.5. Vacxin DNA

Vacxin DNA bản chất là plasmid đã được biến đổi gen, có chứa trình tự DNA mã hóa các kháng nguyên, do đó các tế bào có thể gây ra phản ứng miễn dịch bảo vệ. 

Một số vắc xin DNA đã được thử nghiệm để sử dụng trong thú y. Nghiên cứu đang được tiến hành và có tiềm năng sẽ sử dung trên người trong tương lai.

3. Các loại vacxin cần tiêm theo độ tuổi

Vacxin là biện pháp bảo vệ suốt đời chống lại bệnh tật. Đa số vacxin được tiêm ở lứa tuổi trẻ em, tuy nhiên người lớn cũng cần tiêm một số vacxin.

3.1. Danh sách vacxin cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Trẻ em cần được tiêm đầy đủ các loại vacxin sau:

Xem thêm: Bác sĩ BV Nhi Đồng TPHCM chia sẻ lịch tiêm phòng mới nhất cho trẻ em

3.2. Danh sách vacxin cho thanh thiếu niên

Khi con bạn lớn hơn hoặc ở độ tuổi thanh niên, các loại vacxin có thể được khuyến nghị bao gồm:

  • Vacxin ngừa virus u nhú ở người (HPV)
  • Vacxin viêm màng não cầu khuẩn
  • Tăng cường vacxin ho gà (Tdap)
  • Vacxin cúm hàng năm

3.3. Danh sách tiêm chủng cho người lớn tuổi

Người lớn tuổi nên tiêm các loại vaccin:

  • Vacxin phòng cúm hàng năm
  • Vacxin viêm phổi
  • Vacxin uốn ván

Lưu ý: Nếu thanh thiếu niên và người lớn tuổi chưa tiêm đủ các vacxin ở các lứa tuổi trước thì nên hỏi ý kiến bác sĩ để bổ sung thêm các mũi có thể tiêm.

3.4. Tiêm phòng khi mang thai

Khi mang thai, vacxin không chỉ bảo vệ mẹ mà còn cung cấp khả năng miễn dịch cho em bé. Trước và trong 9 tháng thai kỳ, mẹ bầu cần được tiêm vacxin để bảo vệ chống lại bệnh tật.

vacxin-la-gi-cac-loai-vacxin-can-tiem-theo-tung-do-tuoi-voh-3
Phụ nữ cần tiêm vacxin trước và trong khi mang thai (Nguồn: Internet)
  • Vacxin MMR nên tiêm trước khi mang thai để phòng ngừa sởi, quai bị và rubella. Trong đó cần lưu ý đến bệnh rubella vì có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng, bao gồm sảy thai và dị tật bẩm sinh.
  • Vacxin ho gà (Tdap) và cúm có thể tiêm trong khi mang thai, ngay cả khi đang cho con bú.

3.4. Danh sách các vacxin khác

Bác sĩ có thể đề nghị bạn tiêm vacxin dựa trên tiền sử sức khỏe và các yếu tố dịch tễ khác, các loại vacxin có thể có là:

  • Vacxin viêm màng não do vi khuẩn: là một bệnh do vi khuẩn gây ra viêm ở lớp mô bảo vệ xung quanh não và tủy sống. Nhiễm trùng này lây truyền qua chất tiết đường hô hấp và nước bọt. 
  • Vacxin sốt vàng da: Sốt vàng da là một bệnh do virus nguy hiểm, lây lan bởi muỗi, triệu chứng như bệnh cúm và có khả năng gây tử vong. Trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên và người lớn nên được tiêm phòng bệnh sốt vàng da nếu dự định đi du lịch hoặc sống ở các khu vực trên thế giới có bệnh sốt vàng da.
  • Viêm gan virus: là một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm tiềm ẩn. Trẻ sơ sinh và trẻ em nên chủng ngừa viêm gan A và B trước khi đi du lịch quốc tế. Rất tiếc, không có thuốc chủng ngừa viêm gan C tại thời điểm này.

Các bệnh truyền nhiễm từ lâu đã là mối quan tâm của ngành y tế bởi khả năng gây thành dịch, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, cuộc sống của người bệnh. Tiêm vacxin là biện pháp phòng bệnh đặc hiệu và quan trọng cho cả trẻ em, thanh thiếu niên lẫn người lớn tuổi. Bởi vậy, hãy tiêm phòng đầy đủ cho bản thân và gia đình để bảo vệ sức khỏe của mình và trở thành người công dân có trách nhiệm với xã hội.

NGUỒN THAM KHẢO
  1. Everything You Need to Know About Vaccinations - Trang healthline.com (Cập nhật ngày 15/10/2020).
  2. Vaccine Types - Trang vaccines.gov (Cập nhật ngày 15/10/2020).
Tham vấn chuyên gia: Đặng Lê Như Nguyệt