Để không mang tội diệt chủng

(VOH) - Nước sông Thị Vải bị “giẩy đành đạch” trước khi “ngủm củ tỏi” được cảnh báo hơn 10 năm nay. Trước đây nguồn lợi thủy sản ở sông này rất phong phú và đa dạng, nhiều loại cá đặc sản như chìa vôi, cá sửu, cá măng ếch, cá mặt quỷ… trong đó ngon nhất vẫn là cua, thịt luôn chắc cứng nếu là cua đực và đầy gạch son nếu là cua cái, bất kể lúc ấy là trăng sáng hay tối trời… được ngư dân đánh bắt rất

Để không mang tội diệt chủng

Nay thì dòng sông này không tìm được con tép con cá nào. Hằng trăm người sống bằng nghề hạ bạc đánh “treo nồi” chuyển nghề khác làm ăn. Còn không khí trên sông Thị Vải cũng thay đổi- xoay chiều, 180 độ luôn. Nếu trước đây dòng sông này trong lành, gió biển từ biển Vũng Tàu vào mang theo vị mặn mà của đại dương thổi vào làm khứu giác, xúc giác của con người dễ chịu thì nay mùi hôi từ dòng sông bốc lên chịu không nổi luôn. Nước sông Thị Vải trước đây trong xanh, được dịp nhảy xuống, trầm mình trong nước- sướng ơi là sướng. Nay thì dòng nước đen ngòm, lỡ “lọt tõm” xuống đó rồi, khi lên bờ dù tắm táp với loại xà phòng gì, kỹ đến độ nào, thì cơ thể thế nào cũng bị nổi mẩn, ngứa ngáy khó chịu. Đó là lời kể của Anh Năm Đực - Anh vợ của Anh Ba Thợ Hồ ngụ ngay bên bờ dòng sông Thị Vải tại xã Phước Thái, Huyện Long Thành tỉnh Đồng Nai, khi cả nhóm “bàn lựng” chuyện nhà máy sản xuất bột ngọt Vedan giết chết dòng sông Thị Vải. Đúng là chúng ta không thể hình dung được mỗi ngày Vedan xả nước thải chưa qua xử lý đến gần 50.000 m3, rồi nhà máy giấy Mỹ Xuân – cách đó không đầy 10 cây số mới bị cảnh sách môi trường “quả tó” cách đây vài ngày cũng thải ra hơn 2500 khối nước chưa xử lý nữa. Và còn biết bao nhà máy, xí nghiệp ở 2 khu công nghiệp Nhơn Trạch và Phú Mỹ thải ra cũng có thể lên tới cả trăm ngàn khối. Thử hỏi dòng sông nào chịu cho thấu.

Hai Sài Gòn có dịp đi bằng đường thủy trên sông Thị Vải cách đây gần 20 năm. Sông Thị Vải là sông lớn gần gấp đôi sông Sài Gòn, đoạn bến Phà Thủ Thiêm ở thành phố mà bị “bức tử” chết yểu như vậy thì các khu công nghiệp khu vực thành phố mình, Bình Dương hay Đồng Nai mà xả nước thải ra sông Sài Gòn hay sông Đồng Nai như vậy là cả chục triệu sinh mạng dễ bị “hưởng dương” như chơi. Vấn đề đặt ra là công tác quản lý môi trường của Đồng Nai, của Bà Rịa Vũng Tàu như thế nào mà chỉ riêng Vedan vi phạm hơn 14 năm, cán bộ chiến sĩ cảnh sát môi trường phải mật phục gần 3 tháng trời mới “bắt tận tay day tận mặt” mới lòi ra bộ mặt thật của Vedan - nhà máy được UBND tỉnh Đồng Nai tặng bằng khen về các thành tích “xuất sắc trong công tác xử lý nước thải”. Rõ ràng “Ai cũng hiểu chỉ trừ một người không hiểu” đó là Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh Đồng nai. Ngay sau khi “quả tó” nhà máy Vedan và nhà máy giấy Mỹ Xuân thải nước chưa qua xử lý ra Sông Thị Vải, thì tình hình môi trường sông Thị Vải được cải thiện rõ rệt. Hai Sài Gòn có đứa em, hiện là thuyền phó tàu của công ty lai dắt Cảng Sài Gòn thường xuyên phục vụ các Tàu nước ngoài ở Cảng Cái Mép và Cảng Thị Vải. Hôm qua em nó mới về, Hai Sài Gòn hỏi thăm tình hình ngoài ấy - Nó cho biết: Không biết có phải sau khi bắt quả tăng 2 nhà máy Vedan và giấy Mỹ Xuân nên các nhà máy, xí nghiệp khác “co vòi” hay không mà mấy ngày qua, nước sông Thị Vải không còn bốc mùi hôi nữa, nước sông không còn màu đen bốc khói và nổi bọt trắng xóa như trước đây nữa - khi nước ròng màu nước sông tuy chưa trong xanh như trước mà có màu xam xảm- Nôm na nước sông Thị vải có chuyển biến tích cực. Vậy là đáng mừng rồi.

Thưa bà con,

Bấy lâu nay chúng ta “rút kinh nghiệm” nhiều lần rồi, mà hiệu quả rút kinh nghiệm đem lại chưa bao nhiêu. Sau vụ Vedan, vụ nhà máy giấy Mỹ Xuân - Hai Sài Gòn kiến nghị Sở Tài nguyên Môi trường TPHCM và 2 tỉnh Bình Dương, Đồng Nai phải vào trận ngay, kiểm tra thật kỹ việc xử lý nước thải ở các khu công nghiệp trên địa bàn – chắc chắn vi phạm nhiều và lớn lắm. Nếu chậm trễ là có tội với nhân dân - là mang tội diệt chủng đó./.

Hai Sài Gòn