Nỗi niềm tha hương

(VOH) - Ly hương, tha hương với hầu hết người Việt mình là chuyện chẳng đặng đừng. Có phải như vậy không anh Hai Sài Gòn? Từng tuổi này mà Tư Cổ Cò tui vẫn nhớ như in bài thuộc lòng thuở bé rằng: "Có lần tôi phải đi xa, Đêm nằm thao thức nhớ nhà trọn đêm".

Hỏi tại sao vậy? Đơn giản! Vì đó là quê hương, là tình tự dân tộc như bài thơ của Đỗ Trung Quân viết sau này “Quê hương nếu ai không nhớ, sẽ không lớn nổi thành người.”

Lao động Việt Nam tại Angola được trả lương 800 - 1.000 USD mỗi tháng. Ảnh minh họa: Vneconomy

Ý của chú tư muốn nói đến thân phận tha hương của người Việt, đúng không?

Phải nói là hiểu Tư Cổ Cò không ai hơn Hai Sài Gòn.

Theo Hai Sài Gòn tui thì có nhiều lý do khác nhau khiến người Việt tha hương, nhưng nếu tính trong vòng mươi, mười lăm năm gần đây thì có 2 lý do chính là tha hương để mong thoát nghèo và tha hương để tiếp cận nền giáo dục hiện đại tiên tiến. Nói trắng ra là xuất khẩu lao động và du học.

Xuất khẩu lao động thực ra không có gì là xấu cả và đừng ai bĩu môi cho rằng đó là đi làm “culi nước ngoài”. Xuất khẩu lao động thực chất cũng là một giải pháp không kém phần quan trọng trong nền kinh tế vĩ mô đối với những nước nghèo, dân số đông, tỷ lệ thất nghiệp cao. Một trong những mục tiêu hàng đầu về kinh tế hiện nay của bất cứ quốc gia nào cũng đều là việc làm, kéo giảm tỷ lệ thất nghiệp.

Còn nói về du học, xin đừng “quơ đũa cả nắm” khi cho đó là hiện tượng “sính ngoại” hay do “điểm sàn vào đại học” làm rào cản khiến cho làn sóng học sinh, sinh viên tìm đường du học mỗi năm mỗi tăng. Điểm sàn không hề là rào cản với con em những gia đình giàu có, đủ khả năng đi du học tự túc. Điểm sàn càng không thể là rào cản với những học sinh, sinh viên săn được học bổng du học, bởi một khi họ giành được học bổng thì trình độ các em thừa khả năng để vượt qua điểm sàn tuyển sinh ở VN.

Anh Hai phân tích vừa rồi nghe lọt lỗ tai đó! Nhưng vấn đề Tư Cổ Cò tui trăn trở chính là thân phận, nỗi niềm của rất nhiều người Việt tha hương tìm việc. Chuyện này do Tư Cổ Cò tui đọc báo mới đây và được biết có khoảng 45.000 lao động VN đang bơ vơ ở đất nước Angola bên trời Phi. Hỏi ra càng bật ngữa hơn khi mà Bộ LĐTB & XH không hề hay biết vì chưa từng cấp phép xuất khẩu lao động sang thị trường Angola. Vậy là sao? Con voi chui lọt lổ kim à?

Chuyện này thì Hai Sài Gòn tui cũng có theo dõi. Nếu nói tại ai thì “tại anh tại ả tại cả đôi bên”.

Ban đầu thì mới chỉ có các chuyên gia y tế, nông nghiệp và giáo dục sang Angola làm việc theo các thỏa thuận về hợp tác lao động đã ký giữa hai Chính phủ từ nhiều năm trước. Số này không nhiều. Tiếp đến là nhóm thứ hai gồm người thân, họ hàng của các chuyên gia nhóm 1 được bảo lãnh sang cư trú tại đây. Nếu chỉ có thế thì cũng chưa phải là “cái đinh” gì hết. Đáng nói chính là nhóm thứ 3 gồm những lao động phổ thông sang Angola trong thời gian một vài năm gần đây. Số lượng người thuộc nhóm 3 rất đông.

Những lao động Việt Nam làm xây dựng ở Angola chủ yếu là lao động bất hợp pháp, bao gồm cả trường hợp nhập cảnh bằng visa du lịch và ở lại làm việc hoặc nhập cảnh bằng visa lao động nhưng làm việc cho chủ sử dụng khác với chủ sử dụng có tên trên visa lao động. Nghe đâu mức lương khởi điểm ở Angola khoảng 800 đô la Mỹ và chất lượng các công trình xây dựng do Lao động VN thi công được các doanh nhiệp nước bạn hài lòng nên thiên hạ mới ùn ùn đổ xô xuất khẩu lao động ”chui” nhiều đến như vậy.

Nếu vậy, tại sao 2 bên không ký hiệp định lao động để hợp pháp hóa thực trạng này, vừa dễ quản lý mà đôi bên cùng có lợi?

Đó là chuyện của 2 nhà nước, chuyện của Bộ. Nhưng theo Hai Sài Gòn tui nghe ngóng thì ngài Đại sứ Angola tại VN Bernado bày tỏ  “sẵn sàng ký kết Hiệp định nếu Việt Nam yêu cầu”.

Mong rằng, sau cơn mưa trời lại sáng và lao động VN ở Angola được đường hoàng làm việc theo hiệp định chứ không phải mang thân phận cư trú bất hợp pháp như nhiều người đang phải “lén lén lút lút” lao động trên đất bạn hiện nay. Dù thế nào đi nữa thì chuyện “con voi chui lọt lổ kim" khiến Tư Cổ Cò tui có cảm giác mặn đắng như thể uống cà phê muối.

Biết đâu được, đây há chẳng phải chuyện “tái ông thất mã”, trong cái dở có cái hay, trong cái xui có cái hên, trong cái khó ló cái khôn? Biết đâu được! Một ngày không xa khi hiệp định được ký kết thì lao động VN sẽ không còn “bơ vơ” mà thay vào đó là tâm trạng “tha hương ngộ cố tri". Theo ý của Hai Sài Gòn thì trước nhất, chúng ta nên nhìn cuộc đời qua lăng kính màu hồng!