Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Đây là lý do thiên niên kiện - vị thuốc quý ‘nghìn năm khỏe mạnh’ - được người dân lùng sục tìm kiếm

    (VOH) - Thiên niên kiện là một trong những cây thuốc nằm trong ‘sách gối đầu’ trị bệnh xương khớp. Ngoài ra, loại thảo dược này còn có tác dụng chữa đau bụng kinh, trị dị ứng, mẩn ngứa rất hiệu quả.

    Mô tả về thiên niên kiện

    Cây thiên niên kiện (Homalomena occulta (Lour) Schott.) còn có tên gọi khác là sơn thục, bao kim, ráy hương, sơn phục, là loại cây thảo dược sống lâu năm, thuộc họ Ráy Araceae. Sở dĩ có tên thiên niên kiện vì dân gian cho rằng uống vị thuốc này thì nghìn năm khỏe mạnh (tức thiên có nghĩa là nghìn, niên là năm, kiện là khỏe mạnh).

    Lá thiên niên kiện mọc tập trung ở đầu thân rễ, có thể dài hơn 30cm, hai mặt đều nhẵn, có hình dạng giống hình tam giác, đầu nhọn, mép nguyên. Mặt trên lá có màu đậm hơn, gân ở hai mép đều hướng về phía đỉnh lá. Cụm hoa là một bông to màu lục nhạt, thường ra hoa vào mỗi tháng 3 - 4 hàng năm. Quả thuôn mọng và chứa nhiều hạt có rạch.

    Đây là loài cây thường mọc hoang ở những nơi ẩm ướt cạnh ven suối tại các vùng miền núi nước ta. Người dân thường sử dụng phần rễ của cây thiên niên kiện đem về rửa sạch đất, bỏ rễ con, phơi hay sấy khô để dùng làm thuốc.

    ngoai-bo-gan-cot-tac-dung-cua-thien-nien-kien-con-duoc-ke-den-voi-nhieu-loi-ich-cho-suc-khoe-voh-1
    Thiên niên kiện thường phân bố chủ yếu ở các vùng núi nước ta (Nguồn:Internet)

    Tác dụng của thiên niên kiện trong Y học

    Thân rễ thiên niên kiện chứa nhiều tinh dầu, trong đó có linalol, terpen-4-ol, acetaldehyd, sabinen… Ngoài ra, trong rễ còn có oplopanon, oplodiol, bulatantriol, homalomenol A, homalomenol B…nên được ứng dụng nhiều vào Y học.

    1. Trong dân gian

    Từ xưa, thiên niên kiện đã được dùng chữa thấp khớp, tay chân và các khớp xương nhức mỏi hoặc co quắp, tê bại, rất tốt cho những người cao tuổi, già yếu.

    1. Trong Đông y

    Theo y học cổ truyền, với vị đắng, cay, hơi ngọt, tính ôn vào 2 kinh can và thận, thiên niên kiện có tác dụng khử phong thấp, mạnh gân cốt. Dùng chữa phong thấp, khớp xương đau nhức, co quắp tê dại.

    1. Trong Tây Y

    Theo các nghiên cứu hiện đại, rễ của thiên niên kiện có chứa tinh dầu màu vàng nhạt hoặc màu nâu vàng nhạt, mùi thơm dịu nhẹ nên được dùng làm hương liệu, nguyên liệu trong điều chế nước hoa. Thêm vào đó, toàn cây thiên niên kiện cũng được dùng chữa bệnh ngoài da. 

    Ngoài ra, thiên niên kiện còn được dùng để chữa xuất huyết, gãy xương, viêm ruột, đẩy mạnh lưu thông khí huyết, giảm đau, chống đông máu hiệu quả. Một số nơi, người dân còn dùng loại cây này để giảm đau, chống viêm, chống dị ứng rất tốt.

    Một số bài thuốc thiên niên kiện mà bạn có thể tham khảo

    1. Chữa đau nhức xương khớp

    Đau nhức xương khớp là dấu hiệu thường gặp ở người lớn tuổi. Cơn đau không đơn thuần chỉ là do sự thay đổi của thời tiết, do ngồi, do làm việc sai tư thế... mà còn là dấu hiệu những căn bệnh về xương khớp nguy hiểm cần được phát hiện sớm để phòng tránh nguy cơ tàn phế. Do đó, để khắc phục căn bệnh này, bạn có thể áp dụng 1 trong 5 bài thuốc sau. 

    ngoai-bo-gan-cot-tac-dung-cua-thien-nien-kien-con-duoc-ke-den-voi-nhieu-loi-ich-cho-suc-khoe-voh-2
    Tác dụng của thiên niên kiện giúp chữa đau nhức xương khớp (Nguồn:Internet)

    • Bài 1: Bạn kết hợp thiên niên kiện cùng hy thiêm, mộc qua, ngưu tất. Tất cả nguyên liệu đem sắc uống mỗi ngày một thang;
    • Bài 2: Bạn dùng thiên niên kiện, dây chiều, kê huyết đằng, đan sâm, thục địa, xích thược, thổ phục linh, độc hoạt, khương hoạt, tang ký sinh, đỗ trọng, đảng sâm, hoài sơn, ngưu tất và nhục quế, sắc uống ngày một thang;
    • Bài 3: Bạn sao vàng thiên niên kiện, rễ cỏ xước, hy thiêm, thổ phục linh, cỏ nhọ nồi, ngải cứu, quả ké đầu ngựa, rồi sắc uống mỗi ngày một thang;
    • Bài 4: Hoặc bạn có thể kết hợp thiên niên kiện với rễ bưởi bung và quả dành dành. Tất cả dược liệu đem thái mỏng, phơi khô, ngâm với rượu uống;
    • Bài 5: Ngoài ra, bạn còn sử dụng được thiên niên kiện kết hợp với cốt toái bổ và bạch chỉ, đem sắc uống để chữa xương khớp đau nhức rất hiệu quả.
    1. Chữa đau bụng kinh

    Trong giai đoạn chu kỳ kinh nguyệt, khi trứng rụng và không được tiến hành giao hợp thụ tinh, khiến niêm mạc tử cung bị bong tróc và tống xuất ra ngoài, đó chính là máu kinh. Do quá trình này hoạt động dưới sự thay đổi của các hormone sinh dục nữ, nên có thể gây những cơn đau bụng kinh kéo dài ảnh hưởng không nhỏ đối với phụ nữ.

    Do đó, dựa vào các tác dụng của thiên niên kiện mang lại, bạn có thể sử dụng loại thảo dược này kết hợp với rễ bưởi bung, rễ bướm bạc, gỗ vang, rễ sim rừng, đem sắc nước uống, dùng để chữa đau bụng kinh rất hiệu quả. 

    1. Chữa dị ứng, mẩn ngứa

    Ngoài cách chườm khăn lạnh, bôi kem, dùng siro thảo dược,.. để giảm nhanh chóng những cơn ngứa do dị ứng, mẩn ngứa gây ra, bạn cũng có thể sử dụng bài thuốc từ thiên niên kiện. Tác dụng của thiên niên kiện sẽ giúp làm dịu cơn ngứa ngáy và đẩy lùi tình trạng nổi mẩn trên da một cách hiệu quả. Với cách làm đơn giản, bạn chỉ cần sử dụng rễ thiên niên kiện đem sắc chung với sả và gừng, rồi uống trong ngày, các nốt mẩn đỏ sẽ giảm dần.

    Lưu ý: Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên sử dụng thiên niên kiện. Ngoài ra, thiên niên kiện có thể tương tác với một số thuốc, thực phẩm chức năng hay dược liệu khác mà bạn đang sử dụng. Do đó, để sử dụng thiên niên kiện một cách an toàn và có hiệu quả, trong quá trình sử dụng, nếu thấy xuất hiện các triệu chứng bất thường, hãy tạm ngưng dùng và thông báo ngay cho bác sĩ.

    Cây cứt lợn: cái tên chẳng lấy gì làm mỹ miều nhưng lại nhiều tác dụng thiết thực: Cây cứt lợn là loài cỏ dại mọc ven đường, nhưng lại có tác dụng chữa được nhiều bệnh khác nhau. Vậy cụ thể cây cứt lợn có tác dụng gì, mời bạn đọc tìm hiểu bài viết sau.
    Bạch hoa xà - 6 công dụng trị bệnh cả ngoài da lẫn bệnh nội khoa: Trong dân gian, cây bạch hoa xà thường được dùng để chữa bệnh ngoài da rất công hiệu. Ngoài ra, cây bạch hoa xà còn có tác dụng chữa được nhiều bệnh lý khác nhau.

    Tham khảo:

    1. Theo GS. Đỗ Tất LợiThiên niên kiện trị bệnh xương khớp - Trang Sức khỏe đời sống - Cơ quan ngôn luận Bộ Y tế ( Cập nhật ngày 07/06/2020 ).
    2. Thiên niên kiện - Trang Hello Bác sĩ ( Cập nhật ngày 07/06/2020 ).

    Người tổng hợp: Hồ Nguyễn Thảo Uyên