028.38225933 (Hotline) - 028 3822 1188 (FM 95.6) - 028 38291 357
icon-radio-fm-999-mhz
logo-voh-radio-online
Điện thoại: 028.38225933 - 028.38225934
Đường dây nóng bạn nghe đài: 028.3891 357 - 0948747571
Sự kiện:  Vấn đề trong tuần

Liên minh an ninh ba bên - AUKUS và những tác động địa chính trị

(VOH) - Một trong những sáng kiến lớn đầu tiên đáng chú ý của Liên minh an ninh ba bên - AUKUS là Australia sẽ xây dựng một hạm đội tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân với sự giúp đỡ của Mỹ và Anh.

Một tuần sau khi Mỹ, Anh và Australia thông báo thành lập quan hệ đối tác mới trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh, còn gọi là Liên minh an ninh ba bên (AUKUS) gắn với chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, dư luận các nước vẫn chưa hết bất ngờ về cơ chế hoạt động mới này. Trong khi đó, giới phân tích cho rằng Thỏa thuận ba bên này được đánh giá không chỉ là bước khởi đầu cho một sự thay đổi địa chính trị sâu sắc trong khu vực, mà còn tác động tới các mối quan hệ liên minh truyền thống xuyên Đại Tây Dương.

lien-minh-an-ninh-ba-ben-aukus-va-nhung-tac-dong-dia-chinh-tri-voh.com.vn-anh1
Hiệp định Đối tác tăng cường an ninh ba bên giữa Mỹ, Anh và Australia (AUKUS) có phiên âm khá thú vị (ô kis) – “Hôn nhau cái nào” – đến mức Tổng thống Biden cũng cảm thấy thích thú khi phát âm tên liên minh mới trong bài diễn văn đánh dấu sự ra đời của AUKUS.

Một trong những sáng kiến lớn đầu tiên đáng chú ý của Liên minh an ninh ba bên - AUKUS là Australia sẽ xây dựng một hạm đội tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân với sự giúp đỡ của Mỹ và Anh. Như vậy, cùng với việc tham gia liên minh ba bên AUKUS, Australia thông báo hủy “hợp đồng thế kỷ” mua 12 tàu ngầm lớp Attack của Pháp. Sự ra đời của AUKUS được coi là bước thúc đẩy các ưu tiên chiến lược của Mỹ và Australia cũng như Anh tại khu vực  Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, cho thấy khu vực này tiếp tục là trọng tâm trong chính sách đối ngoại của ba nước, trong bối cảnh Trung Quốc đang ngày càng gia tăng ảnh hưởng tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Động thái này cũng củng cố mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa ba nước.

Đối với Mỹ, việc công bố thỏa thuận ngay sau khi Washington hoàn tất quá trình rút quân khỏi Afghanitan thể hiện cam kết lâu dài của Mỹ đối với chính sách “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở” cũng như với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nơi đang được coi là một trong những địa bàn chính của cuộc cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung. Các nhà phân tích cho rằng việc đạt thỏa thuận an ninh ba bên và đóng tàu ngầm ở Australia là rất quan trọng đối với ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực. Chuyên gia Michael Fullilove thuộc Viện Lowy, một tổ chức tư vấn ở Sydney (Australia), nhận định: “Ý nghĩa lớn hơn của điều đó là Mỹ đang gia tăng niềm tin đối với các đồng minh và các đồng minh cũng đang gia tăng sự tin tưởng vào Mỹ”.  

Đối với Anh, thỏa thuận này thể hiện vai trò đang thay đổi của nước Anh trên thế giới, phù hợp với nỗ lực nhằm thúc đẩy “Nước Anh toàn cầu” trong thời kỳ hậu Brexit và tạo cơ sở cho “sự xoay trục về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương” mà chính quyền Thủ tướng Boris Johnson đã đưa ra trong đánh giá tổng quát về chính sách đối ngoại và quốc phòng được công bố hồi tháng 3 vừa qua. Đối với Australia, việc tham gia AUKUS, đồng thời hủy hợp đồng mua tàu ngầm của Pháp, được cho là do Canberra cần có sự bảo đảm an ninh chắc chắn, hải quân Australia cần có lực lượng đủ sức làm nghiêng cán cân sức mạnh theo hướng có lợi cho nước này, sẵn sàng đối phó với những thay đổi nhanh chóng của môi trường an ninh khu vực.  

Trên thực tế, AUKUS đã làm rạn nứt quan hệ giữa các đồng minh. Sau thỏa thuận an ninh ba bên AUKUS và việc Australia thông báo hủy hợp đồng mua tàu ngầm của Pháp, Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian đã gọi đây là "một cú đâm sau lưng". Lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, Pháp đã cấp tốc triệu hồi đại sứ tại Mỹ và Australia về nước để tham vấn, một động thái được coi là phản ứng dữ dội nhất của Paris với hai đồng minh kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ Hai trở lại đây. Nhiều sự kiện ngoại giao và văn hóa quan trọng với Mỹ, Anh cũng bị Pháp hủy bỏ.           Phản ứng mạnh mẽ của Pháp không nằm ngoài dự đoán. Hợp đồng chuẩn bị công phu nhiều năm có giá trị lên đến 56 tỷ euro có ý nghĩa quan trọng đối với tập đoàn đóng tàu Naval Group, một trong những trụ cột của nền công nghiệp quốc phòng Pháp, đồng thời sẽ tạo ra hàng nghìn việc làm cho các địa phương vùng Bretagne. Động thái của Australia không chỉ giáng một đòn mạnh vào niềm tự hào của nước Pháp vốn từ trước đến nay vẫn khẳng định là cường quốc có tầm vóc toàn cầu, mà còn có nguy cơ phá vỡ một phần chiến lược Ấn Độ Dương -Thái Bình Dương mà hai đời tổng thống gần đây của nước Pháp, từ ông François Hollande đến ông Emmanuel Macron đã dày công theo đuổi. Bên cạnh đó, Paris cũng cảm giác bị các đồng minh truyền thống quay lưng và không hài lòng với cách mà Mỹ, Australia và Anh xử lý quan hệ bất chấp lợi ích của một đồng minh lớn như Pháp.  

Câu hỏi đặt ra hiện nay là sự căng thẳng sẽ còn kéo dài bao lâu và nó sẽ ảnh hưởng như thế nào đến quan hệ hợp tác giữa Pháp, Liên minh châu Âu (EU) với các ba nước AUKUS, trong bối cảnh cuộc chạy đua giữa các siêu cường đang ngày càng khốc liệt. Giới chuyên gia cho rằng, về lâu dài, Paris khó có thể bỏ qua một đối tác quan trọng như Australia. Về mối quan hệ Mỹ - Pháp, đây không phải là lần đầu tiên hai nước lâm vào tình thế căng thẳng ngoại giao. Bà Anne Cizel, chuyên gia về chính sách đối ngoại Mỹ tại Đại học Sorbonne (Paris) cho rằng động thái của Mỹ trong vụ AUKUS là bước đi có tính toán nhằm vào Pháp trong một cuộc “tranh giành quyền lãnh đạo”. Trong một diễn biến mới nhất, Mỹ đã làm lành với Pháp với việc Tổng thống Biden điện đàm xoa dịu Tổng thống Pháp Macron. 

Đối với khu vực châu Á-Thái Bình Dương, việc thành lập liên minh ba bên AUKUS đánh dấu sự thay đổi trong tương quan lực lượng tại khu vực trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng có ảnh hưởng đối với khu vực quan trọng chiến lược này. Theo đánh giá của chuyên gia Quỹ nghiên cứu chiến lược Paris (FRS) Antoine Bondaz, xét trên phương diện hạt nhân, việc chuyển giao công nghệ hạt nhân của Mỹ và Anh cho Astralia có thể là sự khởi đầu của một chu kỳ mới trong khu vực, mà trước hết là các quốc gia khác sẽ bị kéo vào cuộc chạy đua trang bị tàu ngầm hạt nhân. Như vậy, việc thành lập AUKUS là một sự chuyển động mang tính bước ngoặt và sẽ tác động tới cục diện địa chính trị khu vực Ấn Độ Dương -Thái Bình Dương.